Zuiderlicht vs noorderlicht: wat is het verschil?

Zuiderlicht en noorderlicht zijn in feite hetzelfde natuurverschijnsel, maar dan aan verschillende kanten van de aarde. Het noorderlicht (aurora borealis) zie je rond de noordpool, het zuiderlicht (aurora australis) rond de zuidpool. De oorzaak, de kleuren en de vorm zijn nagenoeg identiek. Toch zijn ze geen perfecte spiegelbeelden van elkaar, en dat is precies waar het interessant wordt.

Hoe ontstaan noord- en zuiderlicht?

Beide verschijnselen ontstaan op dezelfde manier. De zon stoot voortdurend geladen deeltjes uit, de zogeheten zonnewind. Als die deeltjes de aarde bereiken, worden ze door het magnetisch veld naar de polen geleid. Daar botsen ze met gasmoleculen in de atmosfeer, en dat geeft licht. Stikstof geeft blauw- en paarsachtige tinten, zuurstof geeft groen (op lage hoogte) en rood (op grote hoogte).

Dit proces gebeurt tegelijk aan beide polen. Als er boven het noorden een aurora oplicht, is er in theorie ook een aurora boven het zuiden zichtbaar. De twee lichten zijn in die zin altijd tegelijk actief, aangedreven door dezelfde zonnewind.

Zuiderlicht vs noorderlicht: wat maakt ze toch anders?

Lange tijd werd aangenomen dat het zuiderlicht en het noorderlicht elkaars perfecte spiegelbeelden zijn, als eeneiige tweelingen die altijd hetzelfde doen. Onderzoek gepubliceerd in 2019 laat zien dat dit beeld niet klopt. De twee aurora’s gedragen zich niet altijd synchroon en zijn niet altijd gelijk van vorm of positie. Dat heeft te maken met asymmetrie in het magnetisch veld van de aarde. Het magneetveld is niet perfect symmetrisch ten opzichte van de evenaar, waardoor de aurora’s iets van elkaar kunnen afwijken in ligging en patroon.

Concreet betekent dit dat als je het noorderlicht op een bepaald moment filmt en vergelijkt met beelden van het zuiderlicht op datzelfde moment, de vormen en posities merkbaar kunnen verschillen. Het zijn dus geen identieke tweelingen, maar eerder niet-identieke tweelingen die op elkaar lijken maar toch hun eigen karakter hebben.

Waar zie je ze en hoe makkelijk is dat?

Het noorderlicht is voor de meeste mensen een stuk toegankelijker. Noorwegen, IJsland, Finland, Canada en Alaska liggen allemaal binnen of vlak bij de auroraring rond de noordpool. Je kunt er gewoon naartoe vliegen en in een hotel overnachten.

Het zuiderlicht is veel lastiger te zien. Antarctica is de beste plek, maar toerisme daar is beperkt en duur. Tasmanië (Australië), het zuiden van Nieuw-Zeeland en het zuiden van Chili en Argentinië bieden soms kansen, maar je bent afhankelijk van sterke zonnewindactiviteit. Op die breedtegraden is de aurora australis lang niet zo frequent zichtbaar als het noorderlicht op vergelijkbare noordelijke breedtegraden, simpelweg omdat je dan nog redelijk ver van de zuidpool zit.

Kleuren en uiterlijk: is er een zichtbaar verschil?

De kleuren zijn in principe gelijk, want de atmosfeer aan beide kanten bevat dezelfde gassen. Groen is het meest voorkomend, rood en paars zijn zeldzamer. Of je het ene kleurrijker vindt dan het andere, hangt volledig af van de omstandigheden op het moment dat je kijkt: hoe actief de zon is, hoe helder de lucht is en hoe donker het is op de plek waar je staat.

Wat wel verschilt, is de omgeving. Het noorderlicht zie je vaak boven besneeuwde fjorden, bossen of ijslandschappen. Het zuiderlicht zie je boven de Zuidelijke Oceaan of het Antarctische ijs. Dat geeft de beelden een heel andere sfeer, ook al is de aurora zelf fysisch gezien hetzelfde fenomeen.

Wil je zeker zijn dat je aurora’s ziet, dan is het noorden de meest verstandige keuze. Niet omdat het noorderlicht mooier is dan het zuiderlicht, maar simpelweg omdat de kans en de bereikbaarheid daar een stuk groter zijn.