Noorderlicht in januari: wanneer, waar en wat je kunt verwachten

Januari is een van de beste maanden om het noorderlicht te zien. De nachten zijn lang, de lucht is vaak helder en je bevindt je midden in het donkerste deel van de winter, precies de omstandigheden waaronder het noorderlicht het beste zichtbaar is. Of je nu naar Noord-Noorwegen, IJsland of Svalbard reist, in januari heb je gemiddeld tien tot twaalf uur duisternis per nacht om op te jagen.

Waarom januari zo geschikt is voor het noorderlicht

Het noorderlicht ontstaat doordat geladen deeltjes van de zon botsen met gassen in de atmosfeer. Dat proces vindt het hele jaar door plaats, maar je hebt een donkere, heldere hemel nodig om het te zien. In januari staat de zon ver ten zuiden van de poolcirkel, wat betekent dat je in landen als Noorwegen, Finland en IJsland al vroeg in de middag het licht ziet verdwijnen. Rondom de poolcirkel gaat de zon in januari soms helemaal niet op. Dat geeft je veel meer kansen dan in de zomer, wanneer middernachtzon het noorderlicht onzichtbaar maakt.

Daarnaast is de lucht in januari in veel noordelijke gebieden relatief stabiel en helder, al hangt dat sterk af van de locatie. Kustregio’s zoals de westkust van Noorwegen kampen vaker met bewolking. Binnenlandse gebieden, zoals het Finse Lapland of het noordoosten van IJsland, hebben statistische gezien meer heldere nachten in de winter.

De beste plekken voor noorderlicht in januari

Er zijn een paar bestemmingen die er in januari echt uitspringen. Hieronder de meest betrouwbare opties:

• Tromsø, Noorwegen: Een van de populairste noorderlicht-bestemmingen ter wereld. De stad ligt boven de poolcirkel en heeft goede infrastructuur. Je kunt er uitstapjes boeken naar het platteland, weg van de lichtverontreiniging van de stad zelf.
• Abisko, Zweden: Bekend om een bijzonder microklimaat dat de regio relatief vaak helder houdt, zelfs als het elders in Lapland bewolkt is. Abisko is klein, rustig en populair bij fotografen.
• Rovaniemi en Saariselkä, Finland: Finse Lapland combineert goed zicht op het noorderlicht met winterse activiteiten zoals husky-sledding en sneeuwscootertochten. De nachten zijn lang en de sneeuw reflecteert het licht mooi.
• Reykjavik en omgeving, IJsland: IJsland heeft voordelen door de relatief milde temperaturen voor zo’n noordelijke ligging, maar ook nadelen door het grillige weer. Vanuit Reykjavik rijd je al snel het donkere platteland in.
• Svalbard, Noorwegen: Het meest noordelijke bestemmingsoptie. In januari is het hier poolnacht, wat betekent dat de zon de hele dag niet opkomt. Ideaal voor het noorderlicht dus. De gemiddelde temperatuur in januari ligt rond de 12 graden onder nul, wat voor zo’n hoge breedtegraad relatief meevalt, aldus de ANWB.

Wat je kunt verwachten qua temperatuur en voorbereiding

Januari is koud. Afhankelijk van de bestemming liggen de temperaturen tussen de min 5 en min 20 graden Celsius. Svalbard zit gemiddeld op min 12, maar met windchill kan het aanvoelen als min 20 of kouder. Kleding in lagen is geen optie, het is een vereiste. Thermisch ondergoed, een goede skibroek, winterlaarzen en een muts die je oren bedekt maken het verschil tussen comfortabel wachten en huiverend naar binnen rennen.

Wil je foto’s maken van het noorderlicht in januari, dan heb je een statief nodig. De sluitertijden die je gebruikt zijn lang, vaak 5 tot 20 seconden, en met handheld krijg je alleen maar wazig beeld. Een camera met goede ISO-prestaties helpt, maar ook met een moderne smartphone en statief kom je al een heel eind.

Hoe je de kans op een goede waarneming vergroot

Het noorderlicht is nooit gegarandeerd. Zelfs in januari, op de beste locatie. Toch zijn er een paar dingen die je kans aanzienlijk vergroten:

• Gebruik een app of website die de KP-index bijhoudt. Deze index (van 0 tot 9) geeft aan hoe actief de zon is. Vanaf KP 3 is het noorderlicht zichtbaar op hoge breedtegraden; vanaf KP 5 of hoger kan het tot ver in Scandinavië zichtbaar zijn.
• Ga weg van lichtverontreiniging. Steden als Tromsø en Reykjavik zijn vertrekpunt, niet eindbestemming. Rijd of loop een halfuur de duisternis in.
• Wacht minimaal twee tot drie uur na zonsondergang. Het noorderlicht is het meest actief rond middernacht, al zijn er geen vaste regels.
• Plan meerdere nachten. Één nacht boeken en hopen op geluk is riskant. Mensen die drie tot vijf nachten blijven, zien het noorderlicht bijna altijd minstens één keer.

Geleide tour of zelf op pad?

In januari organiseren veel aanbieders in Noorwegen, Finland en IJsland specifieke noorderlicht-tours. Die hebben het voordeel dat ze flexibel inspelen op het weer en dat gidsen de beste kijklocaties kennen. Nadeel is de prijs: een avondtour kost al snel 80 tot 150 euro per persoon. Huur je zelf een auto en ga je zelfstandig op pad, dan bespaar je kosten maar ben je ook zelf verantwoordelijk voor het navigeren in de donkere, winterse omstandigheden. Zorg in dat geval altijd voor een auto met winterbanden en laat iemand weten waar je naartoe rijdt.

Wie in januari op jacht gaat naar het noorderlicht, zit qua timing goed. De combinatie van lange nachten, lage temperaturen en een actieve zonscyclus maakt dit seizoen bijzonder kansrijk. Kies een bestemming die bij je past, reken op meerdere nachten en kleed je warm. De rest is geduld en een beetje geluk.