Het noorderlicht uitgelegd in kindertaal: zo werkt dat kleurige licht aan de hemel

Het noorderlicht is een prachtig lichtshow aan de hemel, veroorzaakt door deeltjes van de zon die botsen met de lucht rondom de aarde. In kindertaal kun je het zo zeggen: de zon gooit tiny stukjes energie naar de aarde, en als die stukjes de lucht hoog boven je hoofd raken, gaat die lucht gloeien in allerlei kleuren. Groen, roze, paars, soms zelfs rood. Het ziet eruit alsof iemand met een enorme kwast over de nachtelijke hemel schildert.

Je mag het noorderlicht ook poollicht noemen, want het verschijnt bij de Noordpool én bij de Zuidpool. Bij de Zuidpool heet het dan zuiderlicht. Maar het idee is precies hetzelfde.

Waarom ziet het noorderlicht er zo uit in kindertaal uitgelegd

Stel je de aarde voor als een grote magneet. Die magneet heeft een onzichtbaar schild om zich heen, het magnetisch veld. Als deeltjes van de zon op dat schild botsen, worden ze naar de Noordpool en de Zuidpool geleid, net zoals water naar een afvoer stroomt. Eenmaal bij de pool aangekomen botsen die deeltjes met de luchtlaag hoog boven de grond. En dan begint het spektakel.

De lucht bestaat uit kleine deeltjes, atomen en moleculen genaamd. Als de zonnedeeltjes daartegen botsen, worden die luchtdeeltjes even “opgewonden”, alsof je ze een por geeft. Om weer te kalmeren, laten ze lichtjes los. Dat licht is het noorderlicht. Groen licht komt het vaakst voor, omdat dat de kleur is die zuurstof afgeeft op een hoogte van zo’n 100 kilometer. Rood en paars zie je wat minder vaak, maar die zijn net zo echt.

Wanneer en waar kun je het zien?

Het noorderlicht is te zien in landen dicht bij de Noordpool. Noorwegen, IJsland, Finland, Zweden en Canada zijn goede plekken. In Nederland zie je het heel soms, maar dat is bijzonder en zeldzaam. Je hebt er een donkere, heldere nacht voor nodig, ver van de stad, zodat de lichten van huizen en lantaarnpalen je niet in de weg zitten.

De beste maanden zijn van september tot en met maart, want dan zijn de nachten lang en donker. In de zomer is het te licht rond de Noordpool om het goed te zien, ook al is het er dan wel.

Waarom beweegt het noorderlicht?

Het noorderlicht staat niet stil. Het golft, flikkert en danst. Dat komt doordat de stroom van zonnedeeltjes steeds een beetje verandert, zoals wind die soms harder en soms zachter waait. De luchtdeeltjes hoog boven de grond reageren voortdurend op die verandering, waardoor het licht lijkt te bewegen. Sommige mensen vergelijken het met gordijnen die in de wind wapperen. Dat klopt eigenlijk best goed.

Is het gevaarlijk?

Nee, voor mensen op de grond is het noorderlicht helemaal niet gevaarlijk. Je ziet en voelt het alleen als licht aan de hemel. Alleen bij heel sterke zonneactiviteit kunnen de deeltjes zorgen voor storingen in satellieten of elektriciteitsnetwerken, maar dat merk jij als kind thuis gewoon niet.

Het noorderlicht is eigenlijk één van de mooiste gratis shows die de natuur geeft. De zon schijnt, de aarde vangt die energie op, en hoog boven je hoofd begint de lucht te gloeien in kleuren die je nergens anders ziet. Als je het ooit in het echt wilt zien, plan dan een reis naar het noorden in de donkere wintermaanden en kies een plek waar weinig kunstlicht is. Dan heb je de meeste kans op dat bijzondere kleurige licht aan de hemel.