Bestaat de kerstman echt? De eerlijke uitleg voor jong en oud

De kerstman bestaat niet als echte persoon die elke kerstavond cadeautjes bezorgt. Tegelijk is hij ook niet zomaar verzonnen: het personage is gebaseerd op een historische figuur die wel degelijk heeft bestaan. Hoe dat zit, en hoe je dit aan kinderen kunt uitleggen, lees je hieronder.

De echte persoon achter de kerstman: Sinterklaas van Myra

De kerstman vindt zijn oorsprong in de heilige Nicolaas van Myra, een bisschop die leefde in de vierde eeuw na Christus, in wat nu Turkije is. Hij stond bekend om zijn vrijgevigheid en zijn gewoonte om anoniem cadeaus te geven aan mensen in nood. Na zijn dood werd hij heiligverklaard, en zijn verhalen verspreidden zich door heel Europa. In Nederland en België groeide hij uit tot Sinterklaas. In de Angelsaksische wereld werd hij bekend als “Santa Claus”, een verbastering van het Nederlandse “Sinterklaas”.

Er heeft dus wel degelijk een historische Nicolaas bestaan. De kerstman zoals wij hem kennen, met de rode jas, het witte baard en de slee met rendieren, is een later bedachte figuur die gebaseerd is op die heilige. De kerstman als sprookjesfiguur is dus een mix van een echte persoon en eeuwen aan volksvertellingen, tradities en commerciële invloeden.

Hoe de moderne kerstman ontstond

De kerstman die we vandaag kennen, is grotendeels een Amerikaanse uitvinding uit de negentiende en twintigste eeuw. Een belangrijke stap was het gedicht “A Visit from St. Nicholas” uit 1823, beter bekend als “‘Twas the Night Before Christmas”. Daarin verscheen voor het eerst de vrolijke, dikke man met een slee en acht rendieren. Illustratoren en schrijvers voegden later steeds meer details toe.

Het hardnekkige verhaal dat Coca-Cola de rode kleur van de kerstman heeft uitgevonden, klopt niet helemaal. De kerstman werd al vóór de bekende Coca-Cola-campagnes uit de jaren dertig afgebeeld in een rode jas. Maar de advertenties van Coca-Cola, met illustraties van Haddon Sundblom, hebben het beeld van de vriendelijke man in het rood wel enorm populair gemaakt en wereldwijd verspreid.

Via Amerikaanse films, televisie en reclame verspreidde dit beeld zich ook naar Europa, inclusief Nederland en Duitsland. Zo raakten de tradities rondom Sinterklaas en de kerstman steeds meer door elkaar.

Bestaat de kerstman voor kinderen?

Voor kinderen is de kerstman een levend verhaal. Dat maakt het bijzonder: kinderen geloven doorgaans tot ergens tussen hun vijfde en achtste jaar in de kerstman als een echte figuur die cadeaus brengt. Onderzoek wijst uit dat de meeste kinderen dit zelf ontdekken, en dat ze zelden boos worden op hun ouders als ze de waarheid leren. Veel kinderen vinden het zelfs fijn om daarna “in het geheim mee te doen” voor jongere broertjes of zusjes.

Wanneer je als ouder je kind de waarheid vertelt, hangt af van het kind. Een goede aanpak is om eerlijk te zijn zodra een kind er zelf naar vraagt. Je kunt uitleggen dat de kerstman gebaseerd is op een echte, goede man die lang geleden leefde, en dat de geest van zijn vrijgevigheid voortleeft in de traditie van cadeaus geven.

De geest van de kerstman bestaat wél

Wat er wél bestaat, is wat de kerstman vertegenwoordigt. Vrijgevigheid, vriendelijkheid en aandacht voor anderen, zeker in de donkere wintermaanden. Dat is geen sprookje. Die waarden hebben een concrete historische basis in het leven van Nicolaas van Myra en zijn door miljoenen mensen overgedragen aan volgende generaties.

De kerstman als persoon die in één nacht de hele wereld rondvliegt? Dat is een verhaal. De boodschap erachter? Die is zo echt als het maar kan. En dat maakt het antwoord op “bestaat de kerstman?” een stuk minder zwart-wit dan je misschien dacht.