Het noorderlicht: een kleurrijk natuurverschijnsel verklaard

De zon als bron van het noorderlicht

Elke dag stuurt de zon stroompjes van kleine deeltjes het heelal in. Dit worden zonnewinden genoemd. Deze wind bestaat uit hele kleine stukjes materie die elektrische lading hebben. Ze vliegen met grote snelheid van de zon naar alle kanten. Een klein deel hiervan bereikt de aarde. Als de zon erg actief is, bijvoorbeeld bij een zonnevlam, stuurt zij extra veel van deze deeltjes onze kant op. Zonder deze zonnewind zou het poollicht niet ontstaan. Het wezenlijke beginpunt van het poollicht begint dus bij onze zon.

De bescherming van aarde door het magnetisch veld

Onze planeet heeft een sterke en onzichtbare kracht om zich heen: het magnetisch veld. Het werkt een beetje als een groot schild dat ons beschermt tegen de harde stroom van de zon. De meeste geladen deeltjes van de zon kunnen niet dwars door dit schild heen. In plaats daarvan worden ze afgebogen richting de noord- en zuidpool van de aarde. Hierdoor zijn deze punten de plekken waar het bijzondere lichtfenomeen ontstaat. De energie zat eerst in de zon, reisde miljoenen kilometers door de ruimte en wordt pas dichtbij de polen zichtbaar aan de hemel.

De ontmoeting van zon en lucht

Als de geladen deeltjes van de zonnewind in de buurt van de pool aankomen, botsen ze daar op de lucht om onze aarde. Vooral hoog in de atmosfeer, waar dunne lucht is, vindt deze botsing plaats. Tijdens deze ontmoeting geven de deeltjes hun energie af aan de zuurstof en stikstof in de lucht. Daardoor gaan deze gasdeeltjes kort oplichten. Dit opgloeien zien wij als het poollicht. Elke kleur vertelt iets over het soort gas en de hoogte waar de botsing gebeurt: groen betekent meestal zuurstof, terwijl paars of rood vaker door stikstof wordt veroorzaakt.

Waarom het poollicht niet overal zichtbaar is

Het kleurrijke licht verschijnt vooral rond de noordpool en zuidpool. Dit komt doordat het magnetisch veld van de aarde de deeltjes uit de zonnewind naar die gebieden stuurt. In landen als Noorwegen, Zweden, Finland, Canada en Alaska is de kans om het poollicht te zien het grootst. Soms kunnen sterke zonnevlammen ervoor zorgen dat het licht ook in landen dichter bij Nederland of België te zien is, maar dat gebeurt niet vaak. Donkere, heldere nachten helpen om het licht goed te zien. Steden met veel straatlampen maken het veel moeilijker.

Zeldzame kleuren en vormen

Het poollicht is meestal groen, maar er zijn ook nachten waarop roze, paars, rood of zelfs blauw licht aan de hemel verschijnt. Deze kleuren hangen af van welke deeltjes in de lucht worden geraakt en hoe hoog dat gebeurt. Soms lijken de lichten als golven te dansen, soms als stralen of bogen. Geen avond is precies hetzelfde. Veel mensen noemen het dan ook een wonder van de natuur.

Antwoorden op veelgestelde vragen

• Wat veroorzaakt het noorderlicht?

  Het poollicht ontstaat als elektrisch geladen deeltjes van de zon in de buurt van de polen de lucht van de aarde raken en energie afgeven.

• Waarom is het noorderlicht alleen bij de polen te zien?

  Het magnetisch veld van de aarde stuurt de geladen deeltjes van de zonnewind vooral naar de noordpool en zuidpool. Daardoor zie je het poollicht vooral in dat gebied.

• Welke kleuren heeft het noorderlicht en waardoor komen die?

  Het poollicht is meestal groen. Soms zie je ook rood, paars, roze of blauw. De kleur hangt af van het soort deeltje dat geraakt wordt en de hoogte waar dit gebeurt.

• Wanneer heb je de grootste kans om het poollicht te zien?

  In de wintermaanden zijn de nachten lang en donker en zijn de kans op het zien van poollicht het grootst, vooral rond de noordpool.

• Is het zuidelijk poollicht hetzelfde als het noorderlicht?

  Ja, het zuidelijke poollicht is hetzelfde verschijnsel als het poollicht bij de noordpool, maar het verschijnt rond de zuidpool en wordt het aurora australis genoemd.