Bouwmateriaal kiezen: wat werkt waar en waarom

Bouwmateriaal is de basis van elk bouw- of verbouwproject, maar de keuze is lang niet altijd eenvoudig. Welk materiaal past bij welke situatie? Wat is sterk genoeg, wat is waterdicht en wat is makkelijk te verwerken? Wie daar goed over nadenkt vóór hij begint, bespaart zichzelf veel tijd en problemen. In dit overzicht lees je waar je op kunt letten bij veelgebruikte bouwmaterialen en hoe je een goede keuze maakt.

De meest gebruikte soorten bouwmaterialen

Beton, hout, staal, glas en baksteen zijn de meest bekende grondstoffen in de bouw. Elk materiaal heeft zijn eigen sterke punten. Beton is zwaar en sterk, en wordt veel gebruikt voor funderingen en vloeren. Hout is licht en goed te bewerken, maar vraagt meer onderhoud dan beton of steen. Staal wordt ingezet als er grote krachten op een constructie komen, zoals bij bruggen of grote gebouwen. Baksteen is al eeuwenlang in gebruik omdat het duurzaam is en goed isoleert. Naast deze klassieke grondstoffen zijn er ook nieuwere producten op de markt, zoals XPS isolatieplaten. Dat zijn platen van geëxpandeerd polystyreen die worden gebruikt als isolatie én als constructiemateriaal. Ze zijn licht, watervast en goed te verwerken. In badkamers en natte ruimtes zijn zulke platen erg populair.

Bouwplaten voor natte ruimtes

Een voorbeeld van een modern product is de wedi plaat, een bouwplaat die speciaal is ontwikkeld voor gebruik in vochtige ruimtes zoals badkamers en douchecabines. De kern bestaat uit XPS schuim, en de buitenkanten zijn afgedicht met een glasvezelmat. Daardoor is de plaat waterdicht en geschikt voor het aanbrengen van tegels. Een veelgehoord misverstand is dat je op zo’n plaat geen haakjes, spiegels of andere accessoires kunt bevestigen. Dat klopt niet. Met de juiste pluggen en schroeven kun je gewoon een handdoekhaak of toiletrolhouder monteren. Per vierkante meter plaat gebruik je bij bevestiging aan de wand ongeveer vijf rozetten en vijf schroeven om de plaat stevig vast te zetten. Een alternatief voor dit type plaat is de Botament bouwplaat, die op vergelijkbare manier werkt en dezelfde XPS eigenschappen heeft. Beide producten zijn licht van gewicht en snel te plaatsen, wat prettig werkt bij renovaties.

Duurzaamheid en onderhoud van bouwmaterialen

Niet elk materiaal gaat even lang mee of vraagt evenveel aandacht. Beton heeft nauwelijks onderhoud nodig als het goed aangelegd is. Hout vraagt regelmatige behandeling met verf, beits of olie om rot te voorkomen. Metaal kan roesten als het niet beschermd is, hoewel roestvrij staal daar minder last van heeft. XPS platen zijn onderhoudsarm omdat ze niet rotten en geen vocht opnemen. Toch blijft het verstandig om bij elk materiaal te kijken hoe het op lange termijn reageert op de omgeving. Een houten vloer in een vochtige kelder is een slechte keuze, net zoals beton in een constructie die veel moet bewegen. De juiste afweging hangt altijd af van de plek, het gebruik en het klimaat. Duurzaamheid gaat dus niet alleen over milieu, maar ook over hoe lang een materiaal zijn functie behoudt zonder dat je er steeds iets aan hoeft te doen.

Prijs en beschikbaarheid bij de keuze van bouwmateriaal

De prijs van bouwmaterialen verschilt sterk. Beton en baksteen zijn relatief goedkoop en breed beschikbaar. Staal is duurder, maar soms onmisbaar. Hout varieert enorm in prijs, afhankelijk van de soort. Tropisch hardhout is duurder dan grenenhout, maar gaat wel langer mee buiten. Nieuwere producten zoals XPS bouwplaten kosten meer dan gewone gipskartonplaten, maar zijn in natte ruimtes een betere keuze omdat ze niet vergaan bij vocht. Wie een badkamer wil verbouwen, moet dus niet alleen naar de aanschafprijs kijken maar ook naar de verwachte levensduur en de kosten van eventueel herstelwerk later. Bouwmaterialen zijn ook niet overal gelijk verkrijgbaar. Bij grotere bouwmarkten en gespecialiseerde groothandels vind je doorgaans meer keuze dan bij kleine doe-het-zelfwinkels. Online bestellen is ook mogelijk, en dan wordt het materiaal vaak thuis bezorgd.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen een wedi plaat en een gewone gipskartonplaat?
Een wedi plaat is gemaakt van XPS schuim met een waterdichte afwerking, terwijl gewone gipskartonplaten vocht opnemen en kunnen beschadigen in natte ruimtes. Een wedi plaat is daardoor veel geschikter voor gebruik in badkamers en douchecabines.

Kan ik zelf bouwmateriaal bestellen en verwerken zonder vakman?
Veel bouwmaterialen kun je zelf bestellen en verwerken. Materialen zoals XPS bouwplaten, hout en eenvoudige betonproducten zijn ook voor doe-het-zelvers goed te hanteren. Voor constructief werk of leidingen is het wel verstandig om een professional in te schakelen.

Welk bouwmateriaal is het meest geschikt voor buiten gebruik?
Voor buitentoepassingen zijn materialen zoals baksteen, beton, hardhout en roestvrij staal het meest geschikt. Ze zijn bestand tegen regen, zon en temperatuurwisselingen. Hout dat buiten wordt gebruikt vraagt wel regelmatige behandeling om er lang plezier van te hebben.

Hoe weet ik hoeveel materiaal ik nodig heb voor mijn project?
De benodigde hoeveelheid materiaal bereken je door de oppervlakte of het volume van het te bouwen onderdeel te meten. Voor wanden vermenigvuldig je breedte met hoogte. Houd altijd rekening met snijverlies door iets extra te bestellen, meestal zo’n tien procent bovenop de berekende hoeveelheid.